Omurga eğriliği olarak da bilinen skolyoz ergenlik döneminde daha sık görülen ancak her yaşta ortaya çıkabilen bir durumdur. Skolyozun yaygınlığı genellikle yüzde 1 ila 3 arasında değişmektedir.

Skolyoz, derecesine bağlı olarak farklı tedaviler gerektirebilir. Skolyoz tanısı konulduktan sonra, hafif vakalarda düzenli takip ve egzersizlerle durumu kontrol altında tutmak mümkündür. Orta ve daha şiddetli vakalarda skolyoz korsesi, ortez kullanımı ve çeşitli fizik tedavi yöntemleri ile egzersiz programları etkili olabilmektedir. Ameliyatsız tedavi yöntemlerinin sonuç vermediği ciddi skolyoz durumunda ise cerrahi müdahale seçeneği devreye alınabilir.

skolyoz

Skolyoz nedir?

Skolyoz, omurganın yana doğru eğriliği olarak tanımlanmaktadır. Omurga normalde düz bir çizgi boyunca uzanmalıdır, ancak skolyoz durumunda omurga sağa veya sola doğru eğrilmiş olabilir. Bu durum genellikle genç yaşlarda başlar ve ergenlik döneminde daha belirgin hale gelebilir.

Skolyozun nedenleri arasında genetik faktörler, omurga gelişimindeki anormallikler, sinir sistemi bozuklukları veya kas zayıflığı yer alabilir. 

En yaygın skolyoz türü idiyopatik skolyozdur. İdiyopatik skolyoz, bilinmeyen nedenlere dayanan ve genellikle ergenlik döneminde ortaya çıkan skolyoz türüdür. Bunun dışında; doğuştan gelen konjenital skolyoz, kas zayıflığı veya sinir sistemi bozukluklarına bağlı olarak ortaya çıkan nöromüsküler skolyoz, yaşa bağlı gelişen dejeneratif skolyoz, kötü duruş, kas dengesizlikleri veya alışkanlıklar nedeniyle oluşan postür skolyozu gibi türleri bulunmaktadır.

Skolyoz belirtileri nelerdir?

Skolyoz belirtileri şunları içerebilir:

  • Omurga Eğriliği : Skolyozun en belirgin belirtisi, omurganın yana doğru eğrilmesidir. Bu eğrilik genellikle sırt ortasında S veya C şeklinde olabilir.
  • Omuz Eşitsizliği : Bir omuzun diğerine göre daha yüksek veya düşük görünmesi, skolyozun bir belirtisi olabilir.
  • Kalça Eşitsizliği : Bir kalçanın diğerine göre daha yüksek veya düşük olması da skolyozun belirtilerinden biridir.
  • Bel Ağrısı : Skolyoz, bel ağrısına neden olabilir, özellikle omurganın eğrildiği bölgede.
  • Kamburluk: Skolyoz ilerledikçe, omurganın eğriliği sebebiyle kişide kamburluk ya da diğer adıyla kifoz oluşabilir.
  • Giysi Uyumsuzluğu : Skolyoz, giysilerin vücutta düzgün oturmamasına ve bir tarafta daha fazla sarkmasına neden olabilir.
  • Omurganın Dönmesi : Skolyoz, omurganın sadece yana değil aynı zamanda dönerek eğrilmesine de yol açabilmektedir.

Bu belirtiler kişiden kişiye değişebilir ve skolyozun şiddetine bağlı olarak farklılık gösterebilir. Eğer skolyoz şüphesi varsa veya bu belirtilerden bir veya daha fazlası fark ediliyorsa, bir sağlık uzmanına danışmak önemlidir. Uzman, gerekirse ileri tetkikler ve değerlendirmeler yaparak doğru tanıyı koyacaktır.

Skolyoz egzersizleri nelerdir?

Skolyoz tedavisinde genellikle omurga esnetme egzersizleri, kas güçlendirme egzersizleri, postür eğitimi, denge ve koordinasyon egzersizleri, solunum egzersizleri uygulanmaktadır.

Egzersiz programları, genellikle postürü düzeltmeye, omurga esnekliğini artırmaya, omurga kaslarını güçlendirmeye ve skolyozun ilerlemesini kontrol altında tutmaya odaklanır.

Skolyoz egzersizleri hafif veya orta şiddetteki skolyoz vakalarında eğriliği kontrol altında tutmaya ve belirtileri azaltmaya yardımcı olabilmektedir. Fizyoterapist eşliğinde yapılan düzenli skolyoz egzersizlerine ek olarak hastaların evde doktorlarının önerdiği egzersizlere devam etmesi tedaviyi desteklemektedir.

Schroth yöntemi nedir?

Skolyoz egzersizleri arasında Schroth Yöntemi seçili hastalarda son derece etkili olmaktadır. 

Schroth yöntemi 1920’lerde Alman fizyoterapist Katharina Schroth tarafından geliştirilmiştir. Schroth yöntemi asimetrik yaklaşımla skolyozun omurga üzerindeki eğriliği dikkate alarak, vücudu dengeli bir şekilde hizalamak ve omurga deformitesini düzeltmeye odaklanır.

Schroth, skolyozun üç boyutlu bir deformite olduğunu vurgular. Üç boyutlu (3D) egzersizler, hastanın omurgasındaki eğriliği düzeltmeye yönelik özel pozisyonlarda ve hareketlerde gerçekleşir.

Skolyozda görülen omurga rotasyonunu düzeltmek için, Schroth egzersizleri genellikle omurga çevresinde karşıt hareketleri içerir. Bu hareketlerle eğrilik azaltılabilir ve vücudun dengelenmesi sağlanabilir.

Postür eğitimi de Schroth yönteminin bir parçasıdır. Günlük yaşamda doğru duruşu teşvik etmeyi ve hastanın skolyozla yaşarken daha sağlıklı bir postür geliştirmesini amaçlar.

Solunum, Schroth yönteminin önemli bir bileşenidir. Doğru solunum teknikleri, göğüs kaslarını ve omurgayı güçlendirmeye yardımcı olabilir.

Tedavi süreci genellikle Schroth yöntemine hakim bir fizyoterapist gözetiminde gerçekleşir. Fizyoterapi uzmanları bireyin skolyoz tipini, eğriliğinin derecesini ve genel sağlık durumunu değerlendirerek özelleştirilmiş bir egzersiz planı oluşturur.

Skolyoz tedavisi nasıl uygulanır?

Skolyoz tedavisinde hangi yöntemin uygulanacağı tanı sonrası değerlendirilmektedir. Doktor tarafından yapılan fizik muayenede hastanın duruşu, omurga eğriliği, omuz, bel ve kalça eşitsizlikleri değerlendirilir; ayrıca hareket kabiliyeti, kas gücü ve omurganın hareket aralığı gibi faktörlere bakılır. Adams Öne Eğilme Testi özellikle ergenlerde, skolyozun varlığını belirlemek amacıyla gerçekleştirilir. Fizik muayene dışında skolyozun derecesini belirlemek ve omurganın yapısını daha ayrıntılı incelemek amacıyla röntgen , bilgisayarlı tomografi ve manyetik rezonans  gibi görüntüleme yöntemleri kullanılır.

Tedavi genellikle multidisipliner yaklaşım gerektirir. Skolyoz tedavisinde ortopedi uzmanları, fizik terapi ve rehabilitasyon uzmanları ile cerrahlar arasında işbirliği yapılabilmektedir. 

Skolyoz tedavisi, skolyozun tipi, şiddeti, hastanın yaş ve genel sağlık durumu gibi faktörlere bağlı olarak değişiklik gösterir. Skolyoz tedavileri şöyledir:

  • Fizik Tedavi ve Fizyoterapi : Fizik tedavi uzmanları bireylere postür eğitimi ve özel egzersizler sağlayarak omurga eğriliğini düzeltmeye ve omurga kaslarını güçlendirmeye odaklanır. El ile yapılan manuel terapi teknikleri, kasları rahatlatmaya, esnetmeye ve omurga hareketliliğini artırmaya yardımcı olur. Skolyoz, vücut dengesizliklerine neden olabilir. Bu nedenle, denge ve koordinasyonu artırmaya yönelik egzersizler de uygulanabilir.
  • Korse kullanımı : Skolyoz tedavisinde özellikle orta ila şiddetli vakalarda, doktorlar özel tasarlanmış bir korse önerebilirler. Skolyoz korsesi, omurga eğriliğini düzeltmeye veya ilerlemesini kontrol altında tutmaya yardımcı olabilir. Korse genellikle çocuklarda ve gençlerde kullanılır ve belirli bir süre boyunca giyilmesi gerekebilir.
  • Cerrahi Tedavi : Ameliyat genellikle diğer tedavi yöntemleri etkisiz kaldığında veya skolyoz ciddi bir seviyeye ulaştığında düşünülür. Skolyoz tedavisinde spinal füzyon yöntemi yaygın kullanılmaktadır. Bu yöntem omurga kemiklerini birleştirmeyi ve sabitlemeyi amaçlar.