ÇAPRAZ BAĞ YARALANMALARI VE TEDAVİSİ

Çapraz bağ yaralanmaları toplumda sıklıkla görülen bir rahatsızlıktır. Çapraz bağ yırtılmalarından en sık görülenlerden bir tanesi ön çapraz bağın yırtılması ya da burkulmasıyla hasar görmesidir. Çeşitli spor aktivitelerinde özellikle futbol, basketbol, voleybol gibi spor dallarında yer alan sporcuların ön çapraz bağ yaralanmalarına maruz kalması çok yüksek ihtimaldir. 

çapraz bağ yaralanmaları

Ön çapraz bağ yırtılmasıyla ilgili bir sorun yaşamanız durumunda yırtılmanın şiddeti ve genel durumunuza göre cerrahi müdahale gerekebilir ve ameliyat olmanız kaçınılmazdır. Çünkü dizinizi eskisi gibi işlevsel ve hareketli kılabilmeniz için en kesin çözüm ameliyattır. 

Çapraz Bağ nedir, ne işe yarar?

Tıpta ACL olarak bilinen ön çapraz bağlar uyluk kemiği ve kaval kemiği arasında bulunur ve bu iki kemiği bağlar. Çapraz bağlar çift olarak bulunmakta olup dizin ön kısmındakine ön çapraz bağ arka kısmında olana ise arka çapraz bağ adı verilmektedir. Çapraz bağlar yapısı gereğince bu ismi almışlardır. Haç şeklinde olup formu çaprazdır. Dizin dört ana bağı bulunmakta ve ön çapraz bağ bu bağlar içerinde en önemlisidir. Çünkü tutma kuvvetini %80 oranında bu bağ sağlar. Bacağın rastgele savrulmasını önlediği gibi doğru ve dengeli bir şekilde hareket etmesini sağlar.

Ön çapraz bağ yaralanmalarının sebepleri nelerdir?

Ön çapraz bağ yaralanmaları çevresinde bulunan ve hareket kabiliyetini sağlayan diğer dokulara da (menüsküs, kıkırdak doku)  zarar verir ve hasara uğramasına sebep olur. Çapraz bağ yaralanmalarının en sık karşılaşılan nedenleri arasında dizin doğrudan darbe alması ve burkulmalardır. Yüksekten düşme, trafik kazaları da yırtılmalara yol açabilir.

Ön çapraz bağ yaralanmalarını nasıl anlarız?

Ön çapraz bağ yaralanmalarında ortaya çıkan belirtiler başlıca şunlardır;
Hareket esnasında dizden gelen kopma hissi,

  • Diz ve bacakta aşırı dereceli ağrı oluşması
  • İç kanama kaynaklı morluklar ve ödem
  • Yürümede güçlük, aksama
  • Şişlik

Ön çapraz bağ yaralanmalarında ilk müdahale

Çapraz bağ yaralanmaları, sıklıkla sporcularda görülen bir rahatsızlıktır. Dize darbe alınma riski yüksek olan sporlarla uğraşan sporcular birincil risk grubudur.  Şiddetli ağrı ve dizdeki kopma hissi çapraz bağ yırtılması olduğunu gösterebilir. Rahatsızlık yaşayan kişinin çapraz bağ yırtılması olduğunu fark etmesi tedaviyi hızlandırır. Yapılacak ilk şey hastanın basmasını engellemek ve sedye ya da kucakta en yakın sağlık kuruluşuna ulaştırmaktır.

Ağrıyı azaltmak için soğuk kompres ve bandaj ilk müdahalede yardımcı olabilir.

Çapraz Bağ Yaralanmalarında Fizik Tedavi

Çapraz bağ yaralanmalarının hızlıca tedavi edilmesi ve hastanın eski haline dönmesi için en önemli yöntem fizik tedavi uygulamalarıdır.  Ödem ve ağrı ciddi seviyelerde olduğunda kısa süreli fizik tedavi etki etmez. Tam ve kesin bir çözüm almak için en az 3-4 hafta fizik tedavi uygulamalarına devam etmek, fizik tedavi ve rehabilitasyon uzmanının hazırladığı plana istisnasız uyulması gerekmektedir.

Yaralanmanın gerçekleştiği ilk günlerde aşırı yoğun olan ağrılar fizik tedavinin belirli bir seviyede yapılmasına olanak sağlar. Fizik tedavinin daha yoğun ve sık bir programda uygulanması için çapraz bağ yaralanmalarının üstünden en az 15 gün geçmesi gerekmektedir. Yaralanmanın üstünden geçen gün sayısı arttıkça hastanın fizik tedaviye uygunluğu ve uygulanacak fizik tedavi programının yoğunluğu da artmaktadır. Dolayısı ile hasta daha istekli bir şekilde fizik tedaviye katılır ve iyileşme süreci hızlanır.