İnkontinans idrarın kontrol edilemeyerek istem dışı olarak kaçırılmasıdır. İdrar kaçırma tedavi edilmediğinde kişiyi sosyal yaşamdan uzaklaştırabilmekte ve günlük aktiviteleri engelleyebilmektedir. Ancak buna karşın birçok hasta utandığı için doktora başvurmaktan çekinmektedir.
İdrar kaçırma sorunu genetik faktörlere, yaşa, yaşam alışkanlıklarına, kronik hastalıklara bağlı nedenlerle ortaya çıkabilir. Kadınlarda; yaşlanma, vajinal doğum yapma, hamilelik ve menopoz süreci idrar kaçırmanın en yaygın nedenleridir. Erkeklerde ise prostat iltihabı, prostat büyümesi ve prostat kanseri idrar kaçırma problemlerinin gelişiminde etkilidir.
Kadınlarda erkeklere oranla çok daha sık görülen idrar kaçırma sorunu rahatsızlığın nedenine bağlı olarak farklı yöntemlerle tedavi edilebilir. Uygun tedavilerle hastalarda yeniden mesane kontrolü sağlanmakta ve idrar kaçırmaya bağlı şikayetler ortadan kaldırılabilmektedir.

İdrar kaçırma nedir?

Tıbbi tabiriyle üriner inkontinans yani idrar kaçırma pelvik taban kaslarının zayıflamasına bağlı olarak idrarın dışarı sızmasının engellenememesi durumudur.
İdrar kaçırma probleminin görülme sıklığı yaşlanmaya bağlı olarak artış gösterse de aslında bu durum her yaştan insanı etkileyebilir. 40 yaş üzerindeki yaklaşık her 3 kadından birinde rastlanan idrar kaçırma sorunu tedavi edilmediğinde kişinin yaşam kalitesini ciddi anlamda düşürürken psikolojik durumunu da bozabilmektedir.
İnkontinans nedenleri veya riski artıran durumlar şöyle sıralanabilir:
Yaşlanma
Hamilelik
Doğum
Mesane ile ilgili problemler
Prostat problemleri
İdrar yolu enfeksiyonu
Aşırı aktif mesane kasları
Pelvik taban kaslarının zayıflaması
Menopoz
Sistit
Kabızlık
Geçirilmiş ameliyatlara bağlı komplikasyonlar
Sinir iletimini olumsuz etkileyen nörolojik bozukluklar
Diyabet (şeker hastalığı)
Obezite ve aşırı kilo
Kullanılan bazı ilaçlar
Böbrek hastalığı
Kadınlarda aktif cinsel yaşamın olmaması

İdrar kaçırma çeşitleri nelerdir?

İdrar kaçırma rahatsızlığının farklı tipleri bulunmaktadır.

  • Stres Tip İdrar Kaçırma, gülme, hapşırma, öksürme gibi karın içi basıncını artıran eylemler sonucu ortaya çıkar. Genellikle pelvik taban kaslarının zayıflaması ve doğum gibi nedenler stres tipi idrar kaçırmaya yol açmaktadır.
  • Sıkışma (Urge) Tip idrar Kaçırma, kişide ani, şiddetli veya sık aralıklarla idrara çıkma isteği oluşması ve tuvalete yetişemeden idrarın kaçırılmasıdır. Mesane kaslarının kontrol edilemediği bu durum genellikle kas zayıflaması, menopoz veya enfeksiyon nedenlidir.
  • Taşma Tip İdrar Kaçırma, nörolojik kaynaklı bir durumdur. Mesanenin dolu olduğu hissedilmez ve idrar kontrolsüz bir şekilde akar. Genellikle şeker hastalığı veya prostat ile ilgili rahatsızlıklarda bu tip idrar kaçırma problemi gelişebilmektedir.
  • Karışık (Mix) Tip İdrar Kaçırma, birden fazla tipteki idrar kaçırma problemin bir arada olmasıdır. Genellikle stres ve sıkışma tipi idrar kaçırma birlikte görünür.

İdrar kaçırma belirtileri nelerdir?

  • En tipik idrar kaçırma belirtisi, idrarın kontrolsüzce ve istem dışı sızmasıdır. Bunun dışında:
  • Öksürme, gülme, hapşırma ve ağır kaldırma gibi aktiviteler sırasında idrar kaçırma
  • Egzersiz yaparken idrar kaçırma
  • Sık sık gelen idrara çıkma isteği
  • Ani ve yoğun idrara çıkma hissi
  • Damla damla idrar kaçırma
  • İdrar yaparken ağrı
  • Noktüri idrar kaçırma (Gece uykudayken idrar kaçırma)
  • Mesanenin tam olarak boşaltılamadığı hissi idrar kaçırma problemine işaret etmektedir.

Bu belirtiler yaşanıyorsa tedavi için bir üroloji uzmanına veya kadın doğum doktoruna başvurulmalıdır.

İdrar kaçırma nasıl teşhis edilir?

İdrar kaçırma probleminin neden kaynaklandığı ve hangi tip idrar kaçırma olduğunun belirlenmesi için öncelikle doktor hastanın şikayetlerini ve sağlık öyküsünü dinleyerek fizik muayene gerçekleştirir. Buna ilave olarak bazı testlerle teşhis sağlanır.
Tanı için idrar tahlili yapılarak idrar yolu enfeksiyonu varlığı değerlendirilebilir.
İdrar yapıldıktan sonra ultrason ile mesane taranarak idrar miktarına bakılır.
Sistoskopi ile üretra ve mesane bölgesi ayrıntılı olarak incelenerek olası problemler taranabilir.
Mesanenin fonksiyonunu görmek için ürodinami testi yapılabilir.
Mesane günlüğü yöntemiyle hastadan gün boyu sıvı tüketimi, idrara çıkma zamanları, idrar hissinin ne kadar sıklıkla geldiği, idrarın miktarı ve kaçırma olaylarını kaydetmesi istenebilir.
Ped testi ile de kaçırılan idrarın miktarına bakılır.

İnkontinans tedavisi nasıl yapılır?

İdrar kaçırma tedavisi her hasta için farklı yöntemlerle gerçekleştirilir. İdrar kaçırma tipi, problemin şiddeti ve nedeni tedavi planını belirleyen kriterlerdir.
Kadınlarda idrar kaçırma tedavisi yöntemleri şöyle sıralanabilir:

Kegel egzersizleri idrar kaçırma probleminin giderilmesinde kullanılan yaygın tekniklerden biridir. Bu egzersiz yöntemi ile vajina ve pelvik taban kaslarının güçlendirilmesi amaçlanır. Bu yöntem özellikle stres inkontinans tedavisinde etkilidir.
Mesane eğitimi ile idrar hissi geldiğinde yaklaşık 10 dakika beklenir. Böylece idrara çıkma geciktirilmeye ve süre uzatılmaya çalışılır.
Çift idrar tekniği ile işeme sonrası birkaç dakika beklenerek yeniden idrar yapılır. Bu yöntemle mesanenin tamamen boşaltılmasının sağlanması amaçlanır.
Sıvı tüketiminin kontrollü olarak azaltılması, günlük egzersiz yapılması, sigara alkol ve kafein tüketiminin bırakılması veya azaltılması, kilolu bireyler için fazla kiloların verilmesi de idrar kaçırma probleminin tedavisine yardımcı olabilmektedir.
Hastanın durumuna göre doktor tarafından ilaç tedavisi (hormon ilaçları, ürolojik ilaçlar gibi) verilebilir. Üriner kateter ile mesane boşaltımına yardımcı olunabilir.
Ayrıca tıbbi cihazlarla sağlanan tedaviler, radyofrekans yöntemi, botoks da uygulanabilmektedir.
Ameliyatsız tedavi yöntemlerinin başarılı olmadığı, şikayetleri azalmayan veya idrar kaçırma ile birlikte pelvik organ sarkması da olan hastalarda ise cerrahi yöntemlerle tedavi sağlanabilmektedir.

Erkeklerde ise idrar kaçırma genellikle prostat kaynaklı sorunlar nedeniyle ortaya çıkar. Dolayısıyla da idrar kaçırma tedavisi prostat problemlerinin iyileştirilmesiyle gerçekleştirilir. Cerrahi yöntemler, yapay sfinkter ameliyatı, askı yöntemi, ilaç tedavisi erkeklerde idrar kaçırma şikayetlerini giderebilmektedir.